Köpek Saldırısı Sonrası Ne Yapmalı? 2026 Sağlık, Şikâyet ve Tazminat Rehberi
Bir köpek tarafından ısırıldıysanız veya saldırı sırasında yaralandıysanız ilk hedef “kanıt toplamak” değil güvenliğe çıkmak ve sağlık değerlendirmesi almaktır. Deriyi bozan ısırık/tırmalama veya salyanın açık yara ya da mukozayla teması kuduz açısından değerlendirilmelidir. Türkiye'de sahipli köpeğin verdiği zararda özel hukuk, ceza hukuku ve hayvan mevzuatı aynı olayda farklı sonuçlar doğurabilir; sahipsiz köpek saldırısında ise idari yargı boyutu ayrıca gündeme gelebilir.
İlk 3 adım: 1) Şiddetli kanama, bilinç kaybı veya ciddi yaralanma varsa 112'yi arayın. 2) Isırık/tırmalama bölgesini bol su ve sabunla en az 15 dakika yıkayın ve en kısa sürede sağlık kuruluşuna başvurun. 3) Güvenliğinizi riske atmadan olay saati/yeri, yaralar, tanıklar ve varsa kamera kayıtlarını belgeleyin. Kuduz aşısı veya immünglobulin gerekip gerekmediğine hekim karar vermelidir; “köpek evcil görünüyor” diye beklemeyin.
1. Önce sağlık: Köpek ısırığında ne yapılmalı?
Köpeği yakalamaya, tasmasını tutmaya veya yakın mesafeden fotoğraf çekmeye çalışmayın. Güvenli bir bina, araç veya fiziksel bariyer arkasına geçin. Ağır yaralanma varsa çevreden yardım isteyin ve 112'yi arayın.
Sağlık Bakanlığı kuduz riskli temasta yara yerinin vakit kaybetmeden bol su ve sabunla en az 15 dakika yıkanmasını ve ardından sağlık kuruluşuna başvurulmasını önerir.
Şiddetli kanamada temiz bez/gazlı bezle doğrudan bası uygulayın. Derin yara, yüz/el yaralanması, kontrol edilemeyen kanama, ezilme veya doku kaybında acil değerlendirme gerekir.
Sağlık çalışanı temasın türünü, köpeğin ulaşılabilir olup olmadığını, aşı bilgisini ve yaranın özelliklerini değerlendirir. Gerekiyorsa kuduz aşısı ve bazı temaslarda kuduz immünglobulini başlanır.
Rutin yetişkin tetanoz rapeli genellikle 10 yılda birdir; yaralanma durumunda son dozun üzerinden 5 yıldan fazla geçmişse veya aşı geçmişi eksik/bilinmiyorsa ek profilaksi gerekebilir. Kararı sağlık personeli verir.
Antibiyotik herkese otomatik verilmez. Isırığın yeri, derinliği, enfeksiyon bulguları ve kişinin sağlık durumuna göre hekim karar verir. Evde kalan antibiyotiği kendi kendinize başlamayın.
Kedi/köpek için 10 günlük kuduz gözlemi ne anlama geliyor?
Sağlık Bakanlığı Kuduz Profilaksi Rehberi, ulaşılabilen kedi ve köpeklerde belirli temas senaryolarında 10 günlük gözlem kullanılabileceğini belirtir. Ancak bu “10 gün bekleyin, sonra doktora gidin” demek değildir. Önce sağlık kuruluşuna başvurulur; aşının başlanması, ertelenmesi veya gözlem sonucuna göre sürdürülmesi/durdurulması hekim ve ilgili sağlık biriminin değerlendirmesidir.
Köpek gözlem sırasında hastalanır, ölür veya kaybolursa bunu sağlık birimine ve ilgili veteriner/idari makamlara bildirin. Hayvanı kendiniz yakalamaya çalışmayın.
Kritik ayrım: Kuduz riski hayvanın “sahipli/sahipsiz görünmesine” göre değil; temas tipi, hayvanın türü, erişilebilirliği, aşı/gözlem bilgisi ve sağlık protokolüne göre değerlendirilir.
2. Sağlık kaydı ve adli belge: “Adli rapor istemezsem işlem olmaz” doğru mu?
Hayvan ısırıkları sağlık hizmetlerinde adli olgu olarak değerlendirilebilen yaralanmalar arasındadır. Bu nedenle esas olan, olayı sağlık personeline doğru anlatmak ve muayene/tedavinin kayda geçirilmesini sağlamaktır. Tedaviyi “önce karakola gidip rapor alacağım” diye geciktirmeyin.
- Muayene, acil servis/adli vaka kaydı ve varsa epikriz belgelerini saklayın.
- Reçete, ilaç, pansuman, özel tedavi ve ulaşım giderlerinin belgelerini saklayın.
- İş göremezlik raporu veya devam eden tedavi varsa bunları ayrıca dosyalayın.
- Yara izi veya kalıcı fonksiyon kaybı gelişirse takip muayenelerini aksatmayın.
- Ruhsal etkiler nedeniyle profesyonel destek aldıysanız sağlık kayıtlarını koruyun.
Ceza soruşturmasında yaralanmanın niteliğini gösteren adli tıbbi belgeler önemlidir; fakat “adli rapor yoksa polis/savcılık işlem yapamaz” şeklinde mutlak bir kural yoktur. Deliller olayın bütününe göre değerlendirilir.
3. Delilleri nasıl toplamalısınız?
Delil toplarken ikinci bir saldırı riski yaratmayın. Yaralar tedavi edilmeden önce mümkünse fotoğraflanabilir; ancak acil müdahaleyi geciktirmeyin.
4. Sahipli köpek saldırısında hayvanı bulunduranın hukuki sorumluluğu
Türk Borçlar Kanunu m.67'ye göre, bir hayvanın bakımını ve yönetimini sürekli veya geçici olarak üstlenen kişi, hayvanın verdiği zararı gidermekle yükümlüdür. Buradaki kişi her zaman yalnızca mikroçipte adı yazan kişi olmak zorunda değildir; somut olayda hayvanın bakım ve yönetimini kimin üstlendiği önemlidir.
Bu sorumluluk klasik kusur sorumluluğundan farklıdır; ancak eski içerikteki gibi “sahip her durumda kesin sorumludur, yalnız mücbir sebep veya mağdurun ağır kusuruyla kurtulur” demek doğru değildir. TBK 67, hayvan bulundurana zararı önlemek için gerekli özeni gösterdiğini ispat ederek sorumluluktan kurtulma imkânı tanır.
2024 tarihli Hayvanların Korunması Hakkında Uygulama Yönetmeliği de sahipli köpeğin halka açık yerlerde tasma ile kontrol altında dolaştırılmasını; sahibin insanlara verilebilecek zarar ve rahatsızlıkları önleyici tedbirleri almasını ve yetersiz tedbirden doğan zararı tazmin etmesini düzenler.
Maddi ve manevi tazminatta neler istenebilir?
Somut olaya göre tedavi giderleri, geçici veya sürekli çalışma gücü kaybı, kazanç kaybı, gelecekteki tedavi/rehabilitasyon giderleri ve saldırıda zarar gören eşyalar gündeme gelebilir. Bedensel bütünlüğün ihlali nedeniyle uygun koşullarda manevi tazminat da talep edilebilir.
Hangi kalemin ne kadar istenebileceği yaralanmanın niteliğine, belgelenmiş zarara, kalıcı iz/fonksiyon kaybına, tarafların davranışına ve illiyet bağına göre değişir. İnternetten sabit “ısırık başına tazminat” rakamı çıkarmak doğru değildir.
TBK 72 zamanaşımı: Genel olarak tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren 2 yıl ve her hâlde fiilden itibaren 10 yıl içinde zamanaşımına uğrar. Ancak fiil daha uzun ceza zamanaşımına tabi bir suçu oluşturuyorsa daha uzun süre uygulanabilir.
Köpek saldırısı tazminatında arabuluculuk zorunlu mu?
Tek başına TBK 67'ye dayanan sıradan bir köpek saldırısı tazminat talebi için genel bir dava şartı arabuluculuk zorunluluğu yoktur. 6325 sayılı Kanun'un zorunlu arabuluculuğa ilişkin hükümleri; kira, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti, komşu hakkı ve başka özel kanunlarda sayılan uyuşmazlıklara ilişkindir. Taraflar isterse ihtiyari arabuluculuk yapabilir.
Ancak uyuşmazlık aynı zamanda ticari, tüketici, iş veya başka özel bir hukuki ilişkiden kaynaklanıyorsa farklı dava şartları doğabilir. Somut dava türü belirlenmeden “her köpek saldırısında önce arabulucuya gitmek zorunlu” denemez.
5. Ceza hukuku: Köpek sahibine hangi maddeler uygulanabilir?
Ceza sorumluluğu otomatik değildir; köpeğin nasıl kontrol edildiği, sahibin/koruyucunun davranışı, neticenin öngörülebilirliği ve yaralanmanın derecesi soruşturulur. Bir olayda birden fazla hükmün tartışılması mümkün olabilir.
| Olası hukuki nitelendirme | 2026 güncel temel hüküm | Nüans |
|---|---|---|
| TCK 177 — hayvanı tehlikeli şekilde serbest bırakma / kontrol ihmalı | 6 aya kadar hapis veya adlî para cezası | Somut tehlike ve kontrol yükümlülüğündeki ihmal değerlendirilir; yalnız Pitbull gibi belirli ırklara özgü değildir. |
| TCK 89 — taksirle yaralama | 4 aydan 2 yıla kadar hapis veya adlî para cezası | 24 Aralık 2025 değişikliğiyle temel ceza yükseldi. Kırık, sabit iz, hayati tehlike vb. sonuçlarda artırım vardır. |
| TCK 85 — taksirle öldürme | 2 yıldan 6 yıla kadar hapis | Birden fazla ölüm veya ölümle birlikte yaralanma halinde üst sınır daha yüksektir. |
| Kasten saldırttırma | Kasten yaralama/öldürme hükümleri gündeme gelebilir | Köpeğin bilerek bir kişiye saldırı aracı olarak yönlendirilmesi halinde hukuki nitelendirme olayın özelliklerine göre savcılık/mahkemece yapılır. |
2026 için önemli güncelleme: TCK 89'un birinci fıkrasındaki “3 ay–1 yıl” aralığı 24 Aralık 2025'te değiştirilerek 4 ay–2 yıl oldu. Eski rehber ve hukuk bloglarındaki önceki ceza aralığını kullanmayın.
Şikâyet için gerçekten 6 ay mı var?
TCK 89 kapsamındaki taksirle yaralama kural olarak şikâyete bağlıdır; ancak bilinçli taksirle işlenen bazı ağırlaşmış sonuçlarda şikâyet aranmaz. Şikâyete bağlı bir suç söz konusuysa TCK 73 uyarınca 6 aylık süre, fiili ve failin kim olduğunu bildiğiniz veya öğrendiğiniz günden başlar.
Bu nedenle “her köpek saldırısında mutlaka 6 ay içinde şikâyet etmezseniz bütün haklarınız biter” demek yanlış. Ceza soruşturmasının niteliği ve özel hukuk tazminat zamanaşımı birbirinden farklıdır. Pratikte deliller kaybolmadan mümkün olduğunca erken kolluk veya Cumhuriyet Başsavcılığına başvurmak daha güvenlidir.
Uzlaştırma tazminat hakkını etkiler mi?
Evet, etkileyebilir. CMK 253/19'un güncel halinde, uzlaşma sağlanırsa uzlaşma anında tespit edilemeyen veya uzlaşmadan sonra ortaya çıkan zararlar hariç, soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat davası açılamaz; açılmış dava feragat edilmiş sayılır.
Bu nedenle uzlaştırma bürosundan teklif geldiğinde yalnız ceza dosyasının kapanmasını değil, mevcut ve öngörülebilir maddi-manevi zararlarınızı da düşünün. Özellikle kalıcı iz, iş göremezlik veya uzun tedavi ihtimali henüz net değilse anlaşmanın hukuki sonuçlarını imzalamadan önce avukatla değerlendirmek önemlidir.
Her köpek saldırısı dosyasının uzlaştırma kapsamında olacağı da söylenemez; bu, soruşturmadaki suç vasfına göre belirlenir.
6. Sahipsiz köpek saldırısında belediye otomatik mi sorumlu?
“Sahipsiz köpek saldırdıysa her durumda yalnız olay yerindeki belediyeye dava açılır” demek fazla kesindir. 2024'te 5199 sayılı Kanun değiştirildi ve sahipsiz köpeklerin yerel yönetimlerce toplanarak hayvan bakımevlerine götürülmesi, rehabilitasyon ve sahiplendirme süreci yeniden düzenlendi. İdarelerin kanuni görevlerini gereği gibi yerine getirmemesi, somut olayda hizmet kusuru nedeniyle tazminat sorumluluğu doğurabilir.
Danıştay uygulamasında da sahipsiz köpek saldırılarında mevzuattan doğan görevlerin yerine getirilmemesi hizmet kusuru bakımından incelenmiştir. Ancak doğru davalı idare; olayın yeri, görev paylaşımı ve somut hizmet kusuruna göre belirlenmelidir. Belediye dışında başka idarelerin de görev alanı tartışılabilir.
İYUK m.13 ön başvurusu: İdari eylem nedeniyle tazminat istenecekse, kural olarak eylemi öğrendiğiniz tarihten itibaren 1 yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren 5 yıl içinde ilgili idareye başvurup hakkın yerine getirilmesini istemek gerekir. İstek açıkça reddedilirse veya güncel metindeki cevap süresi içinde cevap verilmezse idari dava süresi işlemeye başlar.
Sahipsiz köpek saldırısında olay yerini, tarih/saat bilgisini ve mümkünse daha önce aynı bölgede yapılmış şikâyetleri belgelemek hizmet kusuru değerlendirmesinde önemli olabilir.
7. “Tehlike arz eden ırk” saldırdıysa ne değişir?
Türkiye'de Bakanlıkça tehlike arz eden hayvan olarak belirlenen resmi altılı liste; American Pitbull Terrier, Dogo Argentino, Fila Brasileiro, Japanese Tosa, American Staffordshire Terrier ve American Bully'den oluşur. 2026'da bu hayvanları yeni üretmek/sahiplenmek/barındırmak/beslemek ve diğer yasak fiiller için ayrı idari yaptırımlar vardır.
Geçiş döneminde zamanında kısırlaştırılıp kayıt altına alınmış tehlike arz eden köpeklerin ise kayıt belgesi, ağızlık ve tasma olmadan dolaştırılması yasaktır; park, çocuk oyun alanı ve halkın yoğun olduğu yerlere giriş yasağı da ayrıca vardır. 2026'da ilgili 11.000 TL temel tutarlı idari ceza kaleminin güncellenmiş karşılığı 95.589 TL'dir.
Ancak “saldırı oldu = otomatik 95.589 TL saldırı cezası” demeyin. 95.589 TL belirli 5199 ihlallerinin cezasıdır. Yaralanma nedeniyle TCK/TBK sorumluluğu ve diğer idari hükümler ayrıca değerlendirilir.
Eski “idari para cezası tablosu” neden kaldırıldı?
“Tasmasız köpek 1.500–4.500 TL”, “kayıtsız köpek 1.000–3.000 TL”, “saldırı sonucu yaralanma 5.000–20.000 TL” gibi tek bir 2026 resmî tarifeye dayanmayan aralıklar güvenilir değildir. 5199'daki cezalar hangi kanun hükmünün ihlal edildiğine göre ayrı kalemlerden uygulanır ve her yıl yeniden değerlenir.
Bu nedenle yeni rehber yalnız açıkça doğrulanmış rakamı — tehlike arz eden hayvanlara ilişkin 95.589 TL kalemini — bağlamıyla veriyor; sıradan köpek saldırısı için sahte bir “saldırı cezası” üretmiyor.
8. Saldırı sonrası pratik kontrol listesi
- Önce güvenli alana geçtim; ağır yaralanmada 112'yi aradım.
- Yarayı bol su ve sabunla en az 15 dakika yıkadım.
- En kısa sürede sağlık kuruluşuna başvurdum; kuduz/tetanoz değerlendirmesi yapıldı.
- Sağlık belgeleri, reçeteler, faturalar ve raporları sakladım.
- Yaraları ve zarar gören eşyaları güvenli biçimde fotoğrafladım.
- Olay saati, yeri ve tanıkların iletişim bilgilerini kaydettim.
- Güvenlik kamerası varsa kaydın korunmasını hızlıca talep ettim.
- Köpek sahibinin/koruyucusunun tespiti için bildiğim bilgileri kolluğa ilettim.
- Ceza şikâyeti düşünüyorsam deliller kaybolmadan polis/jandarma veya savcılığa başvurdum.
- Tazminat veya uzlaştırma gündeme geldiyse imza atmadan önce uzun vadeli zararları değerlendirdim.
- Sahipsiz köpek vakasında ilgili idareye yapılacak İYUK 13 başvuru süresini kaçırmadım.
Sık sorulan sorular
Köpek ısırdı; yaranın küçük olması kuduz riskini ortadan kaldırır mı?
Hayır. Deriyi bozan ısırık/tırmalama ve salyanın açık yara veya mukozayla teması risk değerlendirmesi gerektirir. Yarayı en az 15 dakika yıkayıp sağlık kuruluşuna başvurun.
Köpek aşılıysa hastaneye gitmek gereksiz mi?
Hayır. Aşı bilgisi ve 10 günlük gözlem, hekimin kuduz profilaksisi kararında kullanılabilir; ilk sağlık değerlendirmesinin yerine geçmez.
Adli raporu önce karakoldan mı almalıyım?
Hayır. Önce tıbbi bakım alın. Sağlık kuruluşu hayvan ısırığını adli olgu olarak kaydedebilir ve gerekli raporlama sürecini yürütür. Tedaviyi belge için geciktirmeyin.
Hayvan sahibi her durumda tazminat öder mi?
TBK 67 hayvanı sürekli veya geçici olarak bakım/yönetiminde bulunduran kişiye sorumluluk yükler; ancak kişi zararı önlemek için gerekli özeni gösterdiğini ispat ederek sorumluluktan kurtulabilir. Mağdurun davranışı ve illiyet bağı da somut olayda değerlendirilir.
Köpek saldırısı tazminat davasından önce arabulucuya gitmek zorunlu mu?
Sırf köpek saldırısından doğan olağan TBK 67 tazminat talebi için genel bir zorunlu arabuluculuk kuralı yoktur. Başka bir özel hukuki ilişki varsa ayrı dava şartı doğabilir.
Taksirle yaralamanın 2026 cezası nedir?
TCK 89/1'in 24 Aralık 2025'te değişen güncel halinde temel ceza 4 aydan 2 yıla kadar hapis veya adlî para cezasıdır. Yaralanmanın ağır sonuçlarında ceza artırılır.
Şikâyet süresi 6 ay mı?
Şikâyete bağlı suçlarda TCK 73 uyarınca süre fiili ve faili öğrendiğiniz tarihten itibaren 6 aydır. Ancak her köpek saldırısı dosyasının aynı suç vasfında ve mutlaka şikâyete bağlı olduğu söylenemez.
Uzlaşma imzalarsam sonra tazminat davası açabilir miyim?
CMK 253/19 uyarınca uzlaşma sağlanırsa, uzlaşma anında tespit edilemeyen veya sonradan ortaya çıkan zararlar hariç, soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat davası açılamaz; açılmış dava feragat edilmiş sayılır. Bu nedenle sonuçlarını anlamadan uzlaşma belgesi imzalamayın.
Sahipsiz köpek saldırdı; belediyeye mi dava açılır?
İdarenin kanuni görevlerini yerine getirmemesi hizmet kusuru doğurabilir; ancak doğru hasım olayın yeri ve görev paylaşımına göre belirlenir. İYUK 13 uyarınca önce ilgili idareye süresinde başvuru yapılması gerekir.
Tehlike arz eden ırk saldırdıysa sahibin cezası otomatik daha mı ağır?
Irka özgü 5199 yükümlülüklerinin ayrıca ihlal edilmiş olması ayrı idari yaptırımlar doğurabilir. Fakat ceza ve tazminat sorumluluğu yalnız ırk etiketiyle değil, somut fiil, kontrol yükümlülüğü ve yaralanmanın niteliğiyle belirlenir.
Sonuç: Önce sağlık, sonra delil; hukukta otomatik formüllerden kaçının
En önemli mesaj: Köpek saldırısı sonrası yarayı en az 15 dakika sabunlu suyla yıkayın ve sağlık kuruluşuna başvurun. Ardından delilleri koruyun. Sahipli köpekte TBK 67 tazminat sorumluluğu, TCK 177 kontrol ihmalı ve yaralanmanın şekline göre TCK 89 gibi hükümler gündeme gelebilir. Sahipsiz köpekte ise idarenin hizmet kusuru ve İYUK 13 başvuru süresi ayrıca değerlendirilmelidir.
Her dosyada “6 ay şikâyet, belediye kesin sorumlu, arabuluculuk zorunlu, saldırı cezası şu kadar” gibi tek formüller kullanmayın. Özellikle ağır yaralanma, kalıcı iz/iş göremezlik, ölüm, çocuk mağdur, uzlaştırma teklifi veya idareye karşı tazminat söz konusuysa belge bazlı avukat desteği hak kaybını azaltabilir.
Resmî ve temel kaynaklar
- Sağlık Bakanlığı — Kuduz riskli temas sonrası 15 dakika yara yıkama ve sağlık kuruluşuna başvuru
- Sağlık Bakanlığı — Kuduz Profilaksi Rehberi
- Adalet Bakanlığı — 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK 73, 85, 89, 177)
- Adalet Bakanlığı — Ceza Muhakemesi Kanunu, CMK 253/19 uzlaştırmanın tazminata etkisi
- TBMM — 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, hayvan bulunduranın sorumluluğu (m.67)
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu — dava şartı kapsamları
- Emniyet Genel Müdürlüğü — 2026 yılı 5199 idari para cezaları
- Hayvanların Korunması Hakkında Uygulama Yönetmeliği (13 Aralık 2024) — sahipli köpek ve yerel yönetim yükümlülükleri
- Danıştay — sahipsiz köpek saldırılarında hizmet kusuruna ilişkin karar örneği
- Danıştay — İYUK m.13 idari eylemden doğan tazminat için ön başvuru süreleri
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi veya hukuki danışmanlık değildir. Kuduz/tetanoz profilaksisi sağlık personeli tarafından, ceza ve tazminat sorumluluğu ise somut olayın delilleri ve güncel mevzuatına göre yetkili makamlarca değerlendirilir.
