Konijn vaccinatieschema & dodelijke ziektes 2026 (VHD RHD MixMyxo update!)
Het is een zonnige zondagochtend in mei. Je loopt naar het hok om je konijn Flappie zijn ontbijt te geven, maar hij ligt stil in het hooi. Gisteren at hij nog gewoon, huppelde hij nog vrolijk rond. Nu is hij koud en stijf. Geen waarschuwing, geen teken van ziekte. Een acute dood door het RHD-virus. Ik heb dit verhaal in mijn praktijk te vaak gehoord, en elke keer breekt mijn hart. Want in de meeste gevallen was deze dood te voorkomen geweest met een simpel prikje. Deze gids is geen droge opsomming van feiten, maar jouw reddingsplan om jouw konijn te beschermen tegen de drie grootste stille moordenaars van 2026: myxomatose, VHD1 en VHD2.
In dit artikel
De 3 dodelijke ziektes: herkenning en gevaar
Voordat je begrijpt waarom vaccineren zo belangrijk is, moet je weten wat voor vijanden er op de loer liggen. Het zijn er drie, en ze zijn alle drie genadeloos.
Myxomatose
Myxomatose is een virale ziekte die wordt overgebracht door stekende insecten zoals muggen, vlooien en mijten. Ook direct contact met een besmet konijn of besmette voorwerpen kan de ziekte overdragen. De eerste symptomen zijn gezwollen oogleden, oren en geslachtsdelen, gevolgd door etterige ooguitvloeiing, koorts en uiteindelijk een pijnlijke dood. Er is geen medicijn. Een konijn dat eenmaal de symptomen vertoont, is in de meeste gevallen niet meer te redden. De enige optie is preventie door vaccinatie.
Viral Haemorrhagic Disease type 1 (VHD1)
VHD1, ook wel RHD1 genoemd, is een uiterst besmettelijk calicivirus dat massale leverschade veroorzaakt. Het virus is extreem taai en kan maandenlang overleven in de omgeving, op kleding, schoeisel, hooi en zelfs op groenten. Besmetting kan plaatsvinden via direct contact, maar ook via de wind of via de mens die het virus onbewust meedraagt. Het meest schrijnende aan VHD1 is dat het vaak zonder enig symptoom toeslaat. Het konijn eet nog, drinkt nog, en een paar uur later is het dood. Soms zie je vlak voor het overlijden nog een druppel bloed uit de neus. Maar dan is het al te laat.
Viral Haemorrhagic Disease type 2 (VHD2 / RHD2)
RHD2 is de nieuwere, sluwere variant die sinds 2015 in Nederland rondwaart. Het virus is niet direct verwant aan RHD1, en dat betekent dat het oude vaccin tegen RHD1 geen bescherming biedt tegen RHD2. RHD2 heeft een langzamer ziekteverloop – van enkele dagen tot weken – maar is net zo dodelijk. Symptomen zijn onder meer lusteloosheid, niet eten, bloedingen en ademhalingsproblemen. Omdat het verloop trager is, worden de eerste tekenen vaak gemist of aangezien voor 'een dagje minder'. En dat is juist het venijnige.
RHD2 heeft inmiddels VHD1 verdrongen als meest voorkomende oorzaak van plotselinge sterfte bij konijnen. Het vaccineren tegen alleen myxomatose en VHD1 is in 2026 ontoereikend. Uw konijn moet ook beschermd zijn tegen RHD2.
— Faculteit Diergeneeskunde, Universiteit UtrechtDe beschikbare vaccins in 2026: wat werkt tegen wat?
De vaccinmarkt voor konijnen is de afgelopen jaren flink veranderd. Waar je vroeger twee of zelfs drie losse prikjes moest halen, zijn er nu combinatievaccins die de basisbescherming een stuk eenvoudiger maken. Maar let op: geen enkel vaccin dekt op dit moment alle drie de ziektes in één injectie. Daarom is een combinatie van vaccins noodzakelijk voor optimale bescherming.
| Vaccin | Beschermt tegen | Toediening | Geschikt vanaf |
|---|---|---|---|
| Nobivac Myxo-RHD | Myxomatose + RHD1 | 1 injectie onderhuids | 5 weken |
| Filavac | RHD2 | 1 injectie onderhuids | 10 weken |
| ERAVAC | RHD2 | 1 injectie onderhuids | 30 dagen |
De gouden standaard in 2026 is een combinatie van het Nobivac Myxo-RHD vaccin (voor myxomatose en RHD1) en één van de RHD2-vaccins. Deze twee vaccins mogen niet op dezelfde dag worden gegeven; er moet minimaal twee weken tussen zitten. Uw dierenarts kan u adviseren over het optimale tijdschema.
🔎 Let op: Het 'oude' combinatievaccin Nobivac Myxo-RHD (zonder RHD2-bescherming) beschermt dus niet tegen de meest voorkomende variant van dit moment. Als uw konijn in de afgelopen twee jaar alleen dit vaccin heeft gehad, is het niet beschermd tegen RHD2 en is een aanvullende vaccinatie met spoed aan te raden.
Het optimale vaccinatieschema voor jouw konijn
Op basis van de meest recente inzichten en de aanbevelingen van de Konijnenkliniek Utrecht ziet het vaccinatieschema er in 2026 als volgt uit:
| Leeftijd / Periode | Vaccinatie | Toelichting |
|---|---|---|
| 5 weken | Nobivac Myxo-RHD (myxomatose + RHD1) | Eerste basisvaccinatie |
| 7 weken | (Eventuele herhaling indien advies dierenarts bij hoog risico) | Sommige pups hebben een extra booster nodig als de moeder niet gevaccineerd was |
| 10 weken | Filavac of ERAVAC (RHD2) | Eerste vaccinatie tegen RHD2 |
| Jaarlijks | Herhaling Nobivac Myxo-RHD | Booster voor myxomatose en RHD1 |
| Jaarlijks of halfjaarlijks | Herhaling Filavac of ERAVAC | Filavac jaarlijks, ERAVAC elke 9 maanden. In hoog-risicogebieden beide halfjaarlijks. |
Dit schema is een richtlijn. Uw eigen dierenarts kan afwijken op basis van uw specifieke woonsituatie. Heeft u meerdere konijnen, is er een uitbraak in uw regio, of loopt uw konijn los in de tuin? Dan kan een intensiever schema nodig zijn.
RHD2: de oprukkende variant en waarom extra vaccinatie noodzakelijk is
RHD2 is in 2026 niet langer een randverschijnsel. Het virus heeft zich over heel Nederland verspreid en duikt op in alle provincies. De klassieke uitbraken in de herfst en winter zijn vervaagd; RHD2 slaat nu het hele jaar toe. Onderzoekers van de Universiteit Utrecht waarschuwen dat de zogenaamde 'nieuwe stam' RHDV-2b een versnelde infectiedruk veroorzaakt, ook bij konijnen die gevaccineerd zijn met een ouder RHD2-vaccin dat niet specifiek tegen deze stam werkt. De beste bescherming biedt op dit moment Filavac, dat een brede werking heeft tegen meerdere stammen.
Een veelgemaakte fout is dat eigenaren denken dat hun konijn veilig is omdat het 'altijd binnen zit'. Het RHD-virus kan echter via hooi, stro, groenten van de groenteboer, of zelfs via de schoenzolen van de postbode uw huis binnenkomen. Ook konijnen die nooit buiten komen, zijn dus niet veilig.
🚨 Belangrijk: Als uw konijn nu alleen gevaccineerd is met het Nobivac Myxo-RHD combinatievaccin, is het niet beschermd tegen RHD2. Plan op korte termijn een aanvullende RHD2-vaccinatie in bij uw dierenarts.
Vaccineren alleen is niet genoeg: aanvullende bescherming
Een prik is de basis, maar geen garantie. Combineer vaccinatie met deze preventieve maatregelen voor een vrijwel waterdichte bescherming:
- Voorkom insectenbeten. Myxomatose wordt overgebracht door muggen en vlooien. Plaats horren voor de ramen en behandel uw konijn met een veilig anti-parasitair middel tegen vlooien en mijten.
- Hygiëne rondom het hok. Maak het hok wekelijks schoon met een ontsmettend middel. Vervang hooi en stro regelmatig en gooi aangevreten groenten niet terug in het hok. Het virus kan hierin overleven.
- Quarantaine voor nieuwe konijnen. Een nieuw konijn dat in huis komt, kan het virus bij zich dragen zonder zelf ziek te zijn. Houd een nieuw konijn minimaal twee weken apart en laat het vooraf testen of vaccineren.
- Was uw handen. Komt u van buiten, was dan uw handen voordat u uw konijn aait of het hok aanraakt. Het virus kan urenlang op de huid overleven.
- Wees voorzichtig met hooi en stro. Vraag bij uw leverancier of het hooi afkomstig is van een veilige bron, vrij van contact met wilde konijnen. Bij twijfel kunt u het hooi enkele dagen in quarantaine houden voordat u het gebruikt.