Köpek Tasması Zorunlu mu? 2026 Türkiye’de Güncel Kural ve Cezalar
Evet. 13 Aralık 2024 tarihli Hayvanların Korunması Hakkında Uygulama Yönetmeliği'nin 10. maddesi, hayvan sahibine halka açık yerlerde sahipli köpeğini tasma ile kontrol altında dolaştırma, hayvanın pasaportunu yanında bulundurma ve dışkısını temizleme yükümlülüğü getiriyor. Köpeğin küçük olması, iyi eğitimli olması veya güvenilir recall yapması bu ulusal yükümlülük için metinde bir muafiyet oluşturmuyor.
Kısa cevap: Sokak, kaldırım, halka açık park ve benzeri halka açık yerlerde sahipli köpeğinizi tasma ile kontrol altında tutmalısınız. “Çevrili köpek parkında otomatik olarak tasmasız serbest” şeklinde ulusal bir istisna Yönetmelik metninde yer almıyor; özel bir alan için yerel yönetimin yazılı kuralını ayrıca kontrol edin. Bakanlıkça belirlenen tehlike arz eden ve geçiş kapsamında kayıtlı köpeklerde tasmanın yanında ağızlık da zorunlu ve bu köpekler çocuk oyun alanları ile parklara sokulamıyor.
Yasal dayanak: 2024 Uygulama Yönetmeliği ne diyor?
Türkiye'de 2026 itibarıyla en net hüküm, Hayvanların Korunması Hakkında Uygulama Yönetmeliği m.10/1-f. Düzenleme hayvan sahibinin halka açık yerlerde köpeğini tasma ile kontrol altında dolaştırmasını, hayvan pasaportunu yanında bulundurmasını ve dışkısını temizlemesini açıkça görev ve sorumluluk olarak sayıyor.
Aynı maddenin devamında hayvan sahibinin çevre kirliliğini ve insanlara verilebilecek zarar veya rahatsızlığı önleyici tedbirleri almakla yükümlü olduğu; kamusal alanlar, çocuk oyun ve park alanları, alışveriş merkezleri, plajlar ve diğer alanlarda ilgili mevzuat ve kurallara uyması gerektiği belirtiliyor.
Eski bilgilerle fark: Önceki içerik tasma kuralını 5199 sayılı Kanun'da kelimesi kelimesine yazılıymış gibi anlatıyordu. Daha doğru ifade şudur: genel bakım ve zarar önleme yükümlülükleri 5199 sayılı Kanun'da; halka açık yerde tasma, pasaport ve dışkı temizleme yükümlülüğü ise 2024 Uygulama Yönetmeliği m.10'da açıkça somutlaştırılmıştır.
Nerede tasma gerekir? Alan bazlı doğru yorum
| Alan | Genel durum | Nüans |
|---|---|---|
| Sokak, kaldırım, meydan | Tasma gerekir | Halka açık yer kapsamının tipik örnekleridir. |
| Halka açık şehir parkı | Tasma gerekir | Ayrıca parkın kendi giriş/evcil hayvan kuralları daha kısıtlayıcı olabilir. |
| “Köpek parkı” veya çevrili belediye alanı | Yazılı yerel kuralı kontrol edin | 2024 Yönetmeliği ülke çapında “köpek parklarında tasma zorunluluğu kalkar” şeklinde genel bir istisna yazmıyor. Yalnız tabelaya/yerel düzenlemeye dayanarak hareket edin. |
| Plaj | Yerel giriş kuralı + halka açık yer tasma yükümlülüğü | Yönetmelik plajlarda ilgili mevzuat ve kurallara uyulmasını ayrıca ister; bazı plajlarda hayvan girişi yasak olabilir. |
| Millî park / korunan alan | Alan özelindeki kurala bağlı | Her millî park için tek bir “köpek serbest/yasak” cümlesi kurmayın; korunan alanın güncel ziyaretçi kuralını kontrol edin. |
| Kapalı özel bahçe | m.10/1-f'deki halka açık yer tasma kuralı doğrudan uygulanmaz | Köpeğin kaçmasını ve başkalarına zarar vermesini önleme yükümlülüğü devam eder. |
| Apartman/site ortak alanı | Somut duruma göre | Yönetim planı ve ortak alan kuralları ek yükümlülük getirebilir. Kamuya açık olup olmadığı ve yönetim planı önemlidir. |
“Köpek parkı = kesin tasmasız serbest” demeyin. Eski içerikte bu otomatik bir istisna gibi sunuluyordu. Ulusal Yönetmelikte böyle genel bir muafiyet görmüyoruz. Belirli bir belediye alanında tasmasız kullanıma izin veriliyorsa bunu alanın resmi tabelası, belediye kararı veya işletme kuralıyla doğrulayın.
“Köpeğim eğitimli, beni dinliyor” tasma muafiyeti sağlar mı?
Hayır. Yönetmeliğin m.10/1-f hükmü köpeğin eğitim seviyesine, kilosuna, boyuna veya recall başarısına göre istisna tanımlamıyor. Bu nedenle “köpeğim yanımdan ayrılmaz” veya “küçük ırk” gerekçesi hukuken metindeki tasma yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Ayrıca TCK m.177, gözetim altındaki hayvanı başkalarının hayatı veya sağlığı bakımından tehlikeli olabilecek şekilde serbest bırakmayı veya kontrolünde ihmal göstermeyi ayrı bir ceza hukuku riski olarak düzenler. Bu madde her tasmasız yürüyüşün otomatik olarak suç olduğu anlamına gelmez; somut olayda tehlike yaratacak serbest bırakma veya kontrol ihmali aranır.
Tehlike arz eden köpeklerde kurallar daha sıkı
Tarım ve Orman Bakanlığının 2021/48 sayılı Genelgesiyle belirlenen tehlike arz eden köpekler American Pitbull Terrier, Dogo Argentino, Fila Brasileiro, Japanese Tosa, American Staffordshire Terrier ve American Bully ırklarıdır. Eski içerikte Rottweiler, Dobermann, Staffordshire Bull Terrier ve “Mastiff” de bu ulusal listeye eklenmişti; bu doğru değildi.
Geçiş döneminde süresinde kısırlaştırılıp kayıt altına alınmış bu köpekler kayıt belgesiz, ağızlıksız ve tasmasız dolaştırılamaz. Dahası 2024 Uygulama Yönetmeliği m.41/3'e göre halkın yoğun bulunduğu yerlere, çocuk oyun alanlarına ve parklara sokulamazlar.
Önemli düzeltme: “Tehlike arz eden köpeği tasma + ağızlık takarak normal parkta yürütmek yasaldır” şeklindeki eski senaryo yanlıştı. Tasma ve ağızlık zorunluluğu park yasağını ortadan kaldırmaz.
2026'da tasmasız gezdirmenin cezası kaç TL?
Burada iki şeyi ayırmak gerekir. Yönetmelik m.10/1-f tasma yükümlülüğünü açıkça koyar; 5199 sayılı Kanun m.28 ise idari para cezalarının dayanağını düzenler. 2026 yılı için belediyelerin yayımladığı 5199 ceza tablolarında, Kanun m.5 kapsamındaki sahiplenme/bakım yükümlülüklerine uymama ve gerekli önlemleri almama için hayvan başına 8.687 TL tutar görülmektedir.
Neden “her tasmasız köpeğe kesin 8.687 TL” demiyoruz? Çünkü olayın hangi 5199 hükmü kapsamında tutanağa bağlandığı, ek yerel düzenleme bulunup bulunmadığı ve başka bir ihlalin eşlik edip etmediği somut işleme göre değişebilir. 8.687 TL, 2026'daki m.28/1-b ceza kalemidir; tek başına “tasma cezası” adıyla yazılmış bağımsız bir tarife satırı değildir.
Tehlike arz eden kayıtlı köpeklerde ise m.41/3 ve geçiş hükümleri özel yaptırım rejimine tabidir; tasma/ağızlık ve alan yasağı ihlali tekrarlandığında hayvana el koyma dahil çok daha ağır sonuçlar doğabilir.
Köpek zarar verirse hukuki sorumluluk nasıl işler?
Eski içerik Türk Borçlar Kanunu'ndaki sorumluluğu “zarar + hayvan sahipliği yeter, kusur hiç önemli değil” şeklinde fazla kesin anlatıyordu. TBK m.67 daha nüanslıdır: hayvanın bakım ve yönetimini sürekli veya geçici üstlenen kişi, hayvanın verdiği zararı gidermekle yükümlüdür; ancak zararın doğmasını engellemek için gerekli özeni gösterdiğini ispat ederse sorumlu olmaz.
Dolayısıyla tasma kullanmak tek başına bütün sorumluluğu ortadan kaldırmadığı gibi, tasmasızlık da her tazminat davasının sonucunu otomatik belirlemez. Fakat yürürlükteki tasma yükümlülüğüne aykırılık, somut olayda gerekli özenin gösterilip gösterilmediği değerlendirilirken önemli bir olgu olabilir.
Ceza hukuku ayrıca değerlendirilebilir: TCK m.177, hayvanı başkalarının hayatı veya sağlığı açısından tehlike yaratabilecek şekilde serbest bırakmayı ya da kontrolünde ihmal göstermeyi altı aya kadar hapis veya adlî para cezasıyla yaptırıma bağlar. Isırma veya yaralanma meydana gelirse olayın koşullarına göre başka ceza hükümleri de gündeme gelebilir.
Tasma nasıl olmalı? Kanun başka, güvenli ekipman başka
Ulusal Yönetmelik “tasma ile kontrol altında” olmayı zorunlu kılıyor; fakat bütün köpekler için tek bir tasma uzunluğu, materyali veya marka/model belirlemiyor. Bu nedenle eski içerikteki “120–180 cm yasal ideal”, “flexi denetimde geçersiz sayılabilir” veya “ip tasma yasal değildir” gibi kategorik ifadeleri kaldırdık.
Yürüyüş ekipmanı köpeği boğmamalı, yaralamamalı veya kaçmasına izin vermemelidir. Yönetmelik de hayvan bağlanırken kullanılan ekipmanın hayvana zarar vermemesini ve yeterli hareket özgürlüğü sağlamasını ister.
Park, plaj ve korunan alanlarda neden tabelayı ayrıca kontrol etmelisiniz?
Tasma zorunluluğu bir “giriş hakkı” yaratmaz. Bir alanın yönetimi köpek girişini tamamen yasaklayabilir, saat sınırlaması getirebilir veya başka kurallar belirleyebilir. 2024 Yönetmeliği de parklar, plajlar, alışveriş merkezleri ve diğer kamusal alanlarda ilgili mevzuat ve kurallara uyma yükümlülüğünü ayrıca düzenler.
Bu nedenle “tasmam var, her plaja veya millî parka girebilirim” sonucu çıkarılamaz. Ziyaret edeceğiniz alanın resmi giriş kuralını önceden kontrol edin.
Özel bahçede tasma zorunlu mu?
Yönetmelik m.10/1-f'nin açık lafzı halka açık yerler için tasma yükümlülüğü getiriyor. Bu nedenle size ait, kapalı ve kamuya açık olmayan özel bahçede aynı hükümden doğan sürekli tasma zorunluluğu yoktur.
Ancak 5199 kapsamındaki zarar ve rahatsızlığı önleme yükümlülüğü ile TBK m.67'deki sorumluluk devam eder. Köpek çitten kaçabiliyor, yoldan geçenlere ulaşabiliyor veya komşunun alanına girebiliyorsa “özel mülkteydi” demek tek başına yeterli koruma sağlamaz.
Apartman veya site ortak alanında tasma?
Apartman/site ortak alanlarında hem somut alanın kamuya açıklığı hem de Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamındaki yönetim planı önemlidir. Yönetim planı köpeğin ortak alanda nasıl dolaştırılacağını ayrıca düzenleyebilir. Komşuları rahatsız etmeme ve zararı önleme yükümlülüğü de devam eder.
Bu nedenle “site bahçesi çevrili, otomatik tasmasız serbest” veya tam tersi “her apartman koridoru kesin halka açık yerdir” şeklinde genelleme yapmıyoruz. Yönetim planını ve alanın kullanım statüsünü kontrol edin.
Tasmasız köpek gördüğünüzde nereye başvurabilirsiniz?
Eski içerikte ALO 174 öneriliyordu; bu hat gıda ile ilgili ihbar/şikâyet kanalıdır ve genel tasmasız köpek bildirimi için doğru varsayılan kanal değildir.
- Yakın ve gerçek bir saldırı/yaralanma tehlikesi varsa: 112 Acil Çağrı Merkezi.
- Sahipli köpeğin yerel kamusal alan kuralını ihlal ettiği düşünülüyorsa: belediyenin zabıta/veteriner işleri iletişim kanalı; büyükşehirlerde varsa 153.
- Tehlike arz eden ırk veya kayıt mevzuatıyla ilgili durumlarda: İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü.
İhbar sırasında güvenli mesafeyi koruyun; köpeği yakalamaya, sahibini fiziksel olarak engellemeye veya olayı tırmandırmaya çalışmayın.
Tasma çekişi veya yürüyüş stresi varsa ceza yöntemi kullanmayın
Yasal tasma zorunluluğu, köpeğin yürüyüşte sürekli çekiştirilmesi veya aversive ekipmanla “itaat ettirilmesi” gerektiği anlamına gelmez. AVSAB'ın güncel pozisyonu ödül temelli eğitimi destekler; prong, choke chain, elektronik tasma ve sert leash correction gibi aversive yöntemleri önermiyor.
Sık sorulan sorular
Köpeğimi Türkiye'de sokakta tasmasız gezdirebilir miyim?
Genel kural hayır. 2024 Uygulama Yönetmeliği, halka açık yerde sahipli köpeğin tasma ile kontrol altında dolaştırılmasını ister.
Küçük köpeklerde tasma zorunlu mu?
Evet. m.10/1-f küçük ırklar için genel bir istisna tanımlamaz.
Köpeğim çok iyi eğitimli; recall tasmanın yerine geçer mi?
Hayır. Recall davranışsal güvenlik becerisidir; Yönetmelikteki fiziksel tasma yükümlülüğünün hukuki yerine geçmez.
Köpek parkında tasmasız bırakabilir miyim?
Yalnız “köpek parkı” adı buna otomatik hukuki muafiyet sağlamaz. Ulusal Yönetmelikte genel bir off-leash dog-park istisnası yoktur. Belediyenin o alan için açık yazılı kuralını veya resmi tabelasını kontrol edin.
Tehlike arz eden köpeği ağızlık+tasma ile normal parka götürebilir miyim?
Hayır. Geçiş kapsamında kayıtlı tehlike arz eden köpeklerde tasma ve ağızlık şartına ek olarak halkın yoğun bulunduğu yerler, çocuk oyun alanları ve park yasağı vardır.
Rottweiler ve Dobermann Türkiye'deki Bakanlık tehlikeli ırk listesinde mi?
2021/48 Genelgedeki altı ırklık Bakanlık listesinde Rottweiler ve Dobermann yer almıyor. Ancak bireysel köpek davranışı, yerel kurallar ve genel kontrol/sorumluluk hükümleri yine geçerlidir.
Flexi tasma yasak mı?
İncelediğimiz ulusal düzenleme retractable tasma için özel bir yasak veya metre sınırı koymuyor. Ancak köpeğin gerçekten kontrol altında tutulması gerekir; kalabalık ve trafikte sabit lead daha güvenli olabilir.
Tasmasız gezdirmenin 2026 cezası kesin 8.687 TL mi?
8.687 TL, 2026'da 5199 m.28/1-b kapsamındaki bakım/önlem yükümlülüğü ihlali için yayımlanan ceza kalemidir. Somut tasma olayının hangi hükümle tutanağa bağlandığı ve yerel ek düzenlemeler işlem sonucunu etkileyebilir; bu yüzden “tek ve her durumda aynı tasma cezası” diye sunmuyoruz.
Pasaportu da yanımda taşımak zorunda mıyım?
Evet. Yönetmelik m.10/1-f, halka açık yerde tasma yükümlülüğüyle birlikte hayvan pasaportunun sahibin yanında bulunmasını da sayıyor.
Köpek tasmalı olduğu halde birini ısırırsa sorumluluk biter mi?
Hayır. TBK m.67 kapsamında hayvanın verdiği zarar ayrıca değerlendirilir. Tasma kullanmak önemli bir önlem olsa da somut olayda gerekli bütün özenin gösterilip gösterilmediğine bakılır.
Sonuç: 2026'da doğru kısa cevap ne?
Türkiye'de halka açık yerlerde sahipli köpek tasma ile kontrol altında dolaştırılmalıdır. Bu kural 13 Aralık 2024 tarihli Uygulama Yönetmeliği m.10/1-f'de açıkça yer alır. Köpeğin eğitimli veya küçük olması genel muafiyet değildir. Tehlike arz eden geçiş kapsamındaki kayıtlı köpeklerde ise tasma + ağızlık ve ayrıca park/çocuk oyun alanı yasakları uygulanır.
Yürüyüşten önce köpeğin pasaportunu yanınıza alın, dışkı poşeti taşıyın ve ziyaret edeceğiniz park, plaj veya korunan alanın kendi kurallarını kontrol edin. Belirli bir belediye alanında tasmasız kullanım iddiası varsa bunu söylentiyle değil resmi tabela veya yerel düzenlemeyle doğrulayın.
Kaynaklar
- Tarım ve Orman Bakanlığı — Hayvanların Korunması Hakkında Uygulama Yönetmeliği (m.10)
- Tarım ve Orman Bakanlığı — Uygulama Yönetmeliği m.41, tehlike arz eden hayvanlar
- Tarım ve Orman Bakanlığı — 2021/48 Tehlike Arz Eden Hayvanlar Genelgesi
- Tarım ve Orman Bakanlığı — 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu
- Ümraniye Belediyesi — 5199 Sayılı Kanun 2026 İdari Para Cezaları
- Adalet Bakanlığı — 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m.67
- Adalet Bakanlığı — Türk Ceza Kanunu, m.177
- AVSAB — Humane Dog Training Position Statement
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık değildir. Mevzuat, yıllık idari para cezaları ve yerel alan kuralları değişebilir. Somut ceza/tutanak veya uyuşmazlıkta ilgili belediye, İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü veya hukuk profesyonelinden güncel bilgi alın.
