Wolven in Nederland 2026: je hond beschermen op Veluwe en Drenthe

Hoeveel wolven zijn er in Nederland in 2026?

BIJ12, dat namens de provincies de monitoring doet, geeft geen totaal aantal wolven dat op dit moment in Nederland leeft. Het werkt met leefgebieden, welpen en DNA-uitslagen. Op 7 oktober 2026 meldde BIJ12: „Naast de veertien bestaande leefgebieden zijn er vijf gebieden waar wolven zich mogelijk vestigen.” Een gebied telt als leefgebied „als dezelfde wolf er minimaal zes maanden achter elkaar met DNA is aangetoond.”

De belangrijkste cijfers uit de jaarrapportage wolven 2025 (9 april 2026) en de wolvenupdate van oktober 2026:

De 131 wolven van 2025 zijn geen momentopname: het gaat om alle dieren die dat jaar via DNA zijn vastgesteld, ook zwervers die weer verdwenen of doodgingen. Ongeveer 70% van de nieuwe wolven is volgens BIJ12 nakomeling van Nederlandse roedels.

Waar leven wolven: Veluwe, Drenthe en Utrechtse Heuvelrug

De welpentabel van BIJ12 laat per leefgebied zien waar in 2025 en 2026 jongen zijn aangetoond. Een streepje betekent dat er dat jaar geen welpen zijn aangetoond, niet per se dat er geen wolven zijn.

* BIJ12: in 2025 zijn zes welpen geboren in de buurt van de Noord-Veluwe; welke wolven de ouders zijn, is nog onbekend.

Veluwe. Hier vestigde zich in 2018 de eerste wolf van Nederland, op de Noord-Veluwe. Het ouderpaar is volgens BIJ12 in 2026 nog steeds aanwezig; de wolvin is „minimaal negen jaar oud”. In september 2026 bevestigde BIJ12 waarnemingen in onder meer Epe, Heerde, Apeldoorn, Ede, Nunspeet, Putten, Harderwijk en Barneveld.

Drenthe. De provincie schrijft: „Ondertussen telt Drenthe vier roedels.” De eerste ontstond in het voorjaar van 2022 in de regio Zuidwest-Drenthe en Zuidoost-Fryslân. De Drents-Friese regio ligt over de provinciegrens heen.

Utrechtse Heuvelrug. Eén leefgebied, met welpen in 2024, 2025 en 2026.

Mogelijke nieuwe gebieden. BIJ12 houdt vijf regio's in de gaten: de Lauwersregio (Fryslân en Groningen), Oost-Groningen, het Vechtdal in Overijssel, een gebied bij de Noord-Veluwe en Midden-Brabant. DNA-uitslagen worden in maart verwacht. Daarnaast kunnen zwervende wolven volgens BIJ12 „in een groot deel van Nederland voorkomen”.

Wolf valt hond aan: wat er echt gebeurde

BIJ12 is duidelijk over het risico: „Een mens alleen wordt zelden benaderd door een wolf. De kans daarop is iets groter in het bijzijn van een hond.” De reden: „een wolf in een hond een sociale partner kan zien, een paringspartner of een concurrent.” En: „Het komt incidenteel voor dat een wolf een loslopende hond aanvalt.”

Het schade-overzicht van BIJ12 gaat over vee en hobbymatig gehouden hoefdieren, niet over aanvallen op honden. Dat heeft ook een technische reden: met de DNA-methode die BIJ12 gebruikt, is wolven-DNA op een gebeten hond niet te onderscheiden van het DNA van de hond zelf. „Een incident tussen een hond en (vermoedelijk) een wolf kan dus niet worden bevestigd met de DNA-methode die wordt gebruikt in opdracht van BIJ12.” Deze gevallen kwamen wel in het nieuws of bij de overheid naar buiten:

Uit Drenthe vonden we geen gedocumenteerde aanval van een wolf op een hond. Dat de regels sinds juli 2026 aanvallen op honden noemen (zie bescherming), laat wel zien dat de overheid er rekening mee houdt.

Hond aanlijnen in wolvengebied: regels per gebied

Waarom aanlijnen helpt, legt de provincie Utrecht uit: „Volgens wolvendeskundigen verkleint het aanlijnen van honden de risico's op confrontaties aanzienlijk, omdat een naderende wolf hond en eigenaar dan als één geheel ziet.” BIJ12 voegt toe dat aanlijnen ook de natuur beschermt, omdat veel honden achter wild aan gaan. Een overzicht van wat waar geldt:

Los van de wolf gelden de regels van de terreinbeheerders. Staatsbosbeheer: „honden zijn welkom, maar wel aangelijnd”. Natuurmonumenten: „In de meeste gebieden geldt dat honden aangelijnd moeten zijn.” Geldersch Landschap & Kasteelen: „Voor alle andere natuurgebieden geldt honden aan de lijn”, buiten de aangewezen losloopgebieden. Let altijd op de borden bij de ingang.

Losloopgebieden. BIJ12: in een losloopgebied moet de hond „in de buurt van het baasje blijven (binnen het blikveld) en onder appèl staan. Er is dan weinig kans op een confrontatie met een wolf.” Bij Natuurmonumenten blijft de hond binnen 10 meter en loop je met maximaal drie honden. Op hun lijst staan onder meer Veluwezoom, Wolfheze, Bergherbos en het Fochteloërveen. Een losloopplek aan zee is een alternatief: zie hondenstranden waar je hond los mag.

Wat te doen bij een wolf? Stap voor stap

De basisregels van BIJ12 en het Landelijk Informatiepunt Wolven zijn voor het hele land gelijk. Met een hond erbij ziet dat er zo uit:

1. Blijf rustig en lijn je hond kort aan. Pak de lijn kort, zodat je hond niet naar de wolf kan rennen.
2. Geef de wolf ruimte. Neem „minimaal 100 meter” afstand „door langzaam achteruit te gaan”. Ren niet weg.
3. Maak geluid en grote gebaren als hij te dichtbij komt. De provincie Utrecht: „Maak uzelf groot en/of lawaai.”
4. Voer of lok de wolf niet en ga niet achter hem aan. Ook niet om een foto te maken.
5. Bel als hij blijft komen. „Blijft een wolf je benaderen? Of komt hij dicht bij je (op minder dan 30 meter)? Neem dan contact op met de regionale meldkamer van de politie via nummer 0900-8844.” Gedraagt hij zich agressief of is iemand gebeten: 112.
6. Meld de ontmoeting. Geef haar door aan het Wolvenmeldpunt van BIJ12 en aan de boswachter, met foto's of video als je die hebt. Een incident kun je achteraf ook bij de provincie melden.

Mag je een wolf verjagen? Ja, om een gevaarlijke situatie te voorkomen. BIJ12: verjagen van eigen terrein of uit eigen buurt „is bij de wet niet verboden”, bijvoorbeeld met geluid of visuele middelen. „Het is niet toegestaan om de wolf te verwonden. Wanneer de gevaarlijke situatie is verholpen, moet het verjagen stoppen.” Achtervolgen mag niet.

Hoe herken je een wolf? BIJ12 en de provincie Gelderland: hij is „duidelijk groter dan de gemiddelde hond”, tot 80 centimeter schouderhoogte, met een rechte rug, een „volle, hangende staart met zwarte punt”, lange poten, relatief korte oren ver uit elkaar en vaak gele, scheve ogen. Rond de bek is de vacht vaak wit. Een wolf heet „niet schuw” als hij een mens binnen 30 meter benadert.

Je hond is gebeten door een wolf: wat nu?

1. Breng jezelf en je hond in veiligheid. Is er acuut gevaar of is een mens gebeten, bel 112.
2. Ga naar de dierenarts. Vraag om een verslag met foto's van de verwondingen.
3. Verzamel bewijs. Omdat DNA hier niet helpt, beoordeelt de overheid een wolf-hond-incident op „sporen, verwondingen, zichtwaarnemingen, camerabeelden en/of foto's”. Noteer tijd en plek, fotografeer pootafdrukken en vraag getuigen om hun gegevens.
4. Meld het. Bij de provincie waar het gebeurde en bij het Wolvenmeldpunt. De provincie bespreekt eventuele vervolgstappen.
5. Vraag om steun. Het Landelijk Informatiepunt Wolven (0800-1212, werkdagen 9.00–12.00 en 13.00–17.00 uur) is er voor vragen en om na te praten.

Rent je hond na een confrontatie weg, meld hem dan ook als vermist. Hoe een chip helpt bij terugvinden, lees je in chip gelezen bij de dierenarts.

Wanneer is het risico groter?

• Voorjaar en zomer: welpen. BIJ12: „Wees in het voorjaar en de zomer alert op welpen.” Welpen zijn nieuwsgierig en „de ouderwolven kunnen beschermend reageren”. Daarom loopt de aanlijnplicht op de Utrechtse Heuvelrug van 15 maart tot 15 september.
• Herfst en winter: zwervende jonge wolven. De provincie Utrecht: „In de herfst en winter verlaten jonge, onervaren wolven hun roedel” en leggen soms grote afstanden af, ook over wegen.
• Snelheid. Hardlopen, paardrijden en mountainbiken „kunnen het achtervolgingsinstinct van wolven aanwakkeren”, aldus de provincie Utrecht. Loop je hard met je hond, houd hem dan extra kort.
• Schemer en nacht. Staatsbosbeheer adviseert voor de Utrechtse Heuvelrug: „Vermijd het bos tussen zonsondergang en zonsopgang.”
• Rustgebieden. In Heerde zijn sommige bosdelen rustgebied voor wild en niet toegankelijk; de gemeente controleert daar extra, ook 's avonds en in het weekend.

Wandel je door bos en heide, denk dan ook aan teken: zie teken bij honden. En laat je hond in de zomer zwemmen, controleer dan eerst op blauwalg: zie blauwalg en zwemmen met je hond.

Is de wolf nog beschermd? Regels sinds 2025

De bescherming is in twee stappen verlaagd:

De wolf blijft beschermd: wolven opzettelijk doden of vangen mag niet zonder omgevingsvergunning (art. 11.54 Besluit activiteiten leefomgeving). Nieuw is dat de wet nu omschrijft wanneer een wolf een probleemwolf is (art. 8.74la Besluit kwaliteit leefomgeving). Voor hondenbezitters zijn twee punten belangrijk:

• Probleemwolf, als verjagen en afleren niet werkt: de wolf heeft „ten minste twee keer binnen een periode van twee weken honden op erven of in tuinen bij bebouwing, of door mensen aangelijnde honden aangevallen en daarbij letsel toegebracht”.
• Probleemsituatie: de wolf heeft twee keer binnen twee weken „honden die niet waren aangelijnd en die zich niet in de directe nabijheid van mensen […] bevonden” aangevallen en verwond, of heeft „mensen binnen 30 m” benaderd en lijkt „geïnteresseerd […] in mensen of door hen aangelijnde honden”.

Een aanval op een aangelijnde hond weegt dus zwaarder dan een aanval op een hond die ver van zijn baas loslopend wordt gegrepen. Het oordeel berust mede op onderzoek door „een onafhankelijke wolvendeskundige”. Een wolf die mensen verwondt, of zonder verstoord te zijn mensen aanvalt, geldt altijd als probleemwolf.

Hoe lastig ingrijpen is, liet de Hoge Veluwe zien. Een wolf viel daar in april 2025 een hardloopster aan; de provincie gaf toestemming om hem af te schieten, maar de rechter schorste die toestemming. Begin juni 2026 trok Gelderland de toestemming in en paste het voorschrift niet meer aan, omdat nieuwe landelijke regels werden verwacht. De wolf was toen al maanden niet meer gezien (Vroege Vogels, 2 juni 2026). De provincie Gelderland schrijft dat zij „naar een maximaal aantal wolven in Gelderland” wil.

Wolf of wolvenspoor melden: zo werkt het

Elke waarneming helpt bij de monitoring. Zo werkt het:

Alle meldingen bij het Wolvenmeldpunt worden gecontroleerd: „Elke melding wordt beoordeeld door twee wolvenexperts.” Alleen meldingen met genoeg bewijs komen op de kaart van BIJ12, die maandelijks wordt bijgewerkt. Daarom ziet de kaart niet alles: „Wolven kunnen ook aanwezig zijn in een gemeente zonder melding.”

Checklist: wandelen met je hond in wolvengebied

• Kijk vooraf of er in het gebied een aanlijnplicht of actueel advies geldt (provincie, terreinbeheerder, borden bij de ingang).
• Neem een gewone, korte lijn mee; op de Hoge Veluwe is een elektronische lijn niet toegestaan.
• Blijf op de paden en laat je hond niet van het pad af gaan.
• Laat je hond alleen los in een aangewezen losloopgebied, binnen zicht en onder appèl.
• Wees in het voorjaar en de zomer extra alert, en houd je hond kort bij hardlopen.
• Ken de basisregels: rustig blijven, 100 meter afstand, langzaam achteruit, lawaai als hij te dichtbij komt.
• Sla 0900-8844, 112 en 0800-1212 op in je telefoon.
• Zorg dat de chip van je hond goed geregistreerd staat, voor het geval hij wegrent.

Een gps-tracker kan helpen als je hond toch losschiet; opties zonder abonnement staan in gps-tracker zonder abonnement.

Veelgestelde vragen

Bronnen, geraadpleegd op 28 oktober 2026

• BIJ12: Verspreiding wolf in Nederland (bijgewerkt 15 oktober 2026, waarnemingen tot 30 september 2026); Wolvenupdate „dit jaar zeker 56 welpen geboren” (7 oktober 2026); Jaarrapportage wolven 2025 (9 april 2026); Wolf en mens (19 mei 2026); Bescherming en wet- en regelgeving; Schade aan vee (5 oktober 2026); Veelgestelde vragen over wolf.
• Landelijk Informatiepunt Wolven: Basisregels voor omgang met wolven; Actuele adviezen (Heerde, Ermelo, Utrechtse Heuvelrug, Renderklippen); Informatie per provincie.
• Provincie Utrecht: Informatie voor inwoners en bezoekers (wolf); provincie Drenthe: Wolf in Drenthe; provincie Gelderland: De wolf.
• Richtlijn (EU) 2025/1237 van 17 juni 2025 (PB L 24 juni 2025); Besluit activiteiten leefomgeving art. 11.54 en bijlage IX en Besluit kwaliteit leefomgeving art. 8.74la (versies geldend vanaf 1 oktober 2026, wetten.overheid.nl); brief staatssecretaris LVVN aan de Eerste Kamer, 6 juli 2026 (33 118).
• Stichting Het Nationale Park De Hoge Veluwe, Reglement Park (november 2024), art. 9.
• Staatsbosbeheer (Met de hond; Utrechtse Heuvelrug bezoekersinformatie), Natuurmonumenten (Honden in de natuur; Hondenlosloopgebieden), Geldersch Landschap & Kasteelen (Wandelen met de hond), Utrechts Landschap (24 februari 2026).
• OM Boetebase en Feitenboekje 2026 (D 537 b, F 145 e).
• Nieuws: Hart van Nederland (7 en 19 augustus 2024; 12 augustus 2025); Vroege Vogels/BNNVARA (2 juni 2026).